Biraya uygulanan yüzde 35 ÖTV, yüzde 18 KDV Danimarkalı yatırımcı Carlsberg Breweries'i bezdirdi. Referans gazetesinin haberine göre, Daha önce Türkiye'ye yapacağı ek yatırımları askıya aldığını açıklayan Carlsberg, Tuborg Carlsberg adıyla faaliyet gösterdiği Türkiye pazarından çekilme kararı aldı.

Carlsberg, satın aldığı günden beri zarar yazan Türk Tuborg'daki yüzde 95,65'lik hissesini Romanya ve İsrail'deki ortağı CBC Group'a satmak için görüşmelere başladı. Carlsberg'in satış kararında pazara giren iki yeni yerli oyuncunun yarattığı rekabet de etkili oldu.

Türk Tuborg, Türkiye'de yerli ve yabancı 45 markanın boy gösterdiği 1.6 milyar dolarlık bira pazarının Efes Pilsen'den sonra ikinci büyük oyuncusu. Türk Tuborg'un Türkiye'deki tarihi 1967 yılında Yaşar Grubu'yla başladı. 1969'da Tuborg markasıyla üretime başlayan Türk Tuborg'un yüzde 47.7 hissesi, 2001 yılında yaşanan kriz sırasında Yaşar Holding tarafından Danimarkalı Carlsberg'e devredildi.

Hisseleri 120 milyon dolar pazar değeri üzerinden 57.3 milyon dolara satın alan ve daha sonra da borsada çağrı ve hisse alımları yoluyla payını yüzde 95.65'e çıkaran Carlsberg, İzmir Pınarbaşı'ndaki fabrikaya 220 milyon dolar civarında yatırım yaptı. En son Yaşar Grubu bünyesindeyken yani 2000 yılında kâr açıklayan şirket, 7 yıldır ise bilançosuna zarar yazıyordu. Şirketin birikmiş zararlarının toplamı 367.1 milyon YTL'ye ulaştı. Carlsberg Tuborg'un mevcut piyasa değeri ise 7 yılda sadece yüzde 8 artarak 130 milyon dolara çıktı. Bu dönemde İMKB-100 Endeksi'ndeki artış ise yüzde 406 oldu.

Tuborg Carlsberg'in artan zararlarının en önemli nedeni bira sektöründe uygulanan ÖTV oranının Ocak 2003 ile Şubat 2005 tarihleri arasında 2 yılda yüzde 250'yi bulması oldu. Bu artışları sektördeki artan rekabet nedeniyle fiyatlarına yansıtamayan Tuborg Carlsberg'in kâr marjları da sürekli geriledi. Carlsberg'in Türkiye'den çekilme kararı almasında etkin olan gelişmelerden bir diğeri ise sektör temsilcilerine göre Türk bira pazarına giren yeni oyuncularla birlikte artan rekabet.

İki yeni yerli oyuncu Pera ve Perge'nin ucuz fiyata özellikle turistik tesisler ve eğlence mekânlarının tercihi olmaya başlaması Tuborg Carlsberg'in kan kaybetmesinde etkili oldu. Yüzde 80 payla pazarın hâkim oyuncusu olan Efes Biracılık ise bu rekabeti artan ihracatıyla aştı. Efes markasının dahil olduğu Anadolu Efes Biracılık 2007'de kârını 269 milyon YTL'den 374.4 milyon YTL'ye çıkararak yüzde 39 artırdı.

ROMEN VE İSRAİLLERLE GÖRÜŞME

Bu sorunlarla daha fazla mücadele etmek istemeyen Türk Tuborg'un hâkim ortağı Danimarkalı Carlsberg, şimdi yüzde 95.65 oranındaki hisselerini satışa çıkardı. Romanya ve İsrail'deki ortağı CBC Group'a satmak için görüşmelere başlayan şirket, satış amaçlı bir de niyet mektubu imzaladı.

Carlsberg'in bu kararının sinyalleri aslında çok önceden gelmişti. Hisseleri devraldıktan sonra bira satışlarının üç misli reklam harcaması yaptıklarını açıklayan şirket, dört-beş sene olgunlaşma ve ürünleri piyasada oturtma süreci gerektiğini ifade etmişti. Ancak Türkiye pazarına toplam 250 milyon dolar civarında yatırım yapan şirket yüksek vergi oranları nedeniyle Türkiye'ye yapmayı planladıkları ek yatırımları askıya almış, 279 olan çalışan sayısını 198'e indirmişti. Hükümetten vergi sisteminin daha adil bir yapıya kavuşturulmasını isteyen şirket yetkilileri aksi halde pazardan çıkabileceğini açıklamıştı. Tuborg Türkiye'nin şimdiki CEO'su Damla Birol da daha önce yaptığı bir açıklamada, yüzde 35 ÖTV, yüzde 18 KDV karşısında cirolarının üçte birinin vergiye gittiğine dikkat çekmişti.

EN YÜKSEK VERGİ TÜRKİYE'DE

Satış kararını doğrulayan Tuborg Carlsberg Ankara Temsilcisi Güven Erdal, "Satış işlemlerimizle ilgili görüşmelerimiz devam ediyor. Ancak şu anda kesinleşmiş bir anlaşma yok" dedi. Bira üzerindeki yüksek ÖTV oranıyla ilgili sektörün tutumunun belli olduğunu söyleyen Erdal, "ÖTV konusundaki tutumumuz defalarca dile getirildi. ÖTV'nin üretici firmalara ağır bir yük getirdiği ortada" diye konuştu.

AB ülkeleri içinde Türkiye'nin bira üzerindeki ÖTV'nin en yüksek olduğu 5'inci ülke olduğunu söyleyen Bira ve Malt Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Nejat Eren ise, "İngiltere, İrlanda, Finlandiya ve İsveç'in ardından beşinciyiz. Ancak Türk halkının alım gücü göz önünde bulundurulduğunda AB ülkeleri arasında birinci sıradayız" dedi.

Bir diğer yanlış uygulamanın bira ile diğer alkollü ürünlerden alınan vergiler arasındaki oranlama hatası olduğunu vurgulayan Eren, "Örneğin AB ülkelerinde viskiye uygulanan vergi ile biraya uygulanan arasında yüzde 2,9'luk oransal fark vardır. Ancak bu fark Türkiye'de 1,5'e kadar düştü" diye konuştu.